حضرت آیت الله مظاهری گفتند: دلایل عدم استجابت دعا، فراوان است که به عنوان نمونه می‌توان به دلایلی همچون گناه‌کار بودن دعا کننده، یا حرام بودن غذای او اشاره کرد، امّا عدم اجابت دعا علّت دیگری هم دارد ….

این مرجع تقلید، طی سخنانی در درس اخلاق خویش و در ادامه سلسله مباحث با عنوان «موانع سقوط انسان»، از توسّل، به عنوان یکی از موانع سقوط یاد کرده و افزودند: توسّل خالصانه و عشق به امام حسین«سلام‌الله‌علیه» و نیز بغض نسبت به دشمنان ایشان، انسان را وادار می‌کند که هر روز صبح زیارت عاشورا بخواند و این کار برای او خیلی لذّت دارد؛ مودّت خالصانه به اهل بیت«سلام‌الله‌علیهم»، عرفا و اهل دل را وامی‌دارد که به عنوان صبحگاهی، هر روز زیارت جامعه بخوانند. برای اینکه می‌دانند امام زمان«ارواحنا فداه»، زیارت جامعه را دوست دارند و به علامۀ مجلسی فرموده‌اند: «نِعمَ الزّیارة هذه».

ایشان همچنین بیان داشتند: توسّل به اهل بیت«سلام‌الله‌علیهم»، باید به عنوان رابطه با آن ذوات مقدّس باشد تا مطلوب و مفید واقع گردد.

نگاهی به اقسام توسل

معظم له با اشاره به این که چنین توسّل و رابطه‌ای در سه مرتبه یا سه قسم طبقه بندی می‌شود، گفتند: کمترین مرتبه از توسّل، آن است که انسان در دعا و در توسّل، صرفاً خودش را در نظر بگیرد و به استجابت دعای خود بیندیشد؛ بسیاری از مردم به مشاهد مشرّفه نظیر کربلا و مشهد میروند و یا در مجالس عزاداری شرکت میکنند، اما توسّل آنان به عنوان ابراز علاقه و اظهار ارادت و مودّت به اهل بیت«سلام‌الله‌علیهم» نیست، بلکه برای رفع گرفتاری‌ها و برآورده شدن حاجات دنیوی مانند ازدواج، رفع فقر و نجات از ورشکستگی است.

ایشان اضافه کردند: مرتبۀ دوّم از توسّل آن است که انسان، هنگام توسّل، علاوه بر خودش و حاجاتی که دارد، اهل بیت«سلام‌الله‌علیهم» را نیز در نظر داشته باشد؛ این قسم از توسّل، برتر، مطلوب‌تر و مؤثرتر از قسم اوّل است.

گلایه امام عصر (عج) از مردم

رییس عالی حوزه علمیه اصفهان در ادامه به بیان خاطره ای تاریخی پرداخته و اظهار داشتند:

آیت الله العظمی وحید بهبهانی که از مراجع بزرگ در دوران صفویّه است، در کربلا یا به صورت تشرّف و یا به صورت کشف و شهود، خدمت امام زمان«ارواحنا فداه» شرفیاب شده است. ایشان می‌فرماید: در کربلا، چشم بینا پیدا کردم و خدمت آن حضرت رسیدم. حضرت ولیّ‌عصر«ارواحنا فداه» نگاهی به من کردند و گوش شنوا پیدا کردم و حاجات زوّار در حرم مطهّر را شنیدم و دریافتم که همۀ زوّار به فکر خودشان هستند. یکی می گوید: می خواهم بچه ام را زن بدهم، دیگری می گوید: ورشکسته هستم و دیگری می گوید: زن ندارم یا شوهر ندارم. مرحوم وحید بهبهانی نقل می‌کند که امام زمان«ارواحنا فداه» نگاه تندی به من کردند و فرمودند: ببین، یک نفر از این‌ها به فکر من نبود، همه به فکر خودشان هستند.

ایشان خاطرنشان کردند: این توسّلات پاداش دارد و موجب استجابت دعا می‌شود، امّا امام زمان«ارواحنا‌فداه» از شیعیان انتظار دارند که لاأقل به فکر ایشان هم باشند و به آن امام غایب نیز دعا کنند.

معظم له با بیان این که مرتبۀ سوّم و والاترین مرتبه از توسّل، آن است که توسّل به اهل بیت«سلام‌الله‌علیهم» صرفاً به جهت ابراز مودّت به آن ذوات نورانی باشد، ابراز داشتند: کسی که چنین توسّلی دارد، اگر به کربلا یا مشهد یا سایر مشاهد مشرّفه می‌رود، به هیچ وجه خودش را نمی‌بیند و در نظر نمی‌گیرد، بلکه عشق و ارادت به معصومین، او را به زیارت‌گاه‌های ایشان می‌کشاند؛ این مرتبه از توسّل که با خلوص نیّت همراه است و از معرفت والای انسان سرچشمه می‌گیرد، موجب می شود دعاهای ناگفتۀ او نیز مستجاب و گرفتاری‌های وی رفع گردد.

لزوم اخلاص در انجام واجبات و ترک محرمات

ایشان در بخش دیگری از سخنان خود لزوم خلوص در انجام فرائض و اجتناب از معاصی را متذکر شده و گفتند: گاهی انسان نماز می خواند برای اینکه به جهنم نرود، گاهی نیز نماز می خواند که به بهشت برود. این دو مرتبه خوب است، امّا بنابر فرمایش امیرالمؤمنین علی«سلام‌الله‌علیه»، «عبادة الاَجر» است؛ یعنی مثل کارگری که کار میکند تا مزد بگیرد، نماز میخواند تا به جهنّم نرود یا به بهشت برود یا گناه نمی‌کند که به جهنّم نرود، امّا امیرالمؤمنین«سلام‌الله‌علیه» می‌فرمایند: خدایا من از ترس جهنّم یا شوق بهشت، تو را عبادت نمی کنم، بلکه برای عشق و محبّت به تو و رابطۀ عاطفی با تو، عبادت تو را به جا می‌آورم.

چرایی عدم استجابت برخی دعاها

این مرجع تقلید همچنین در پاسخ به این سوال که «چرا برخی دعاها با وجود توسّل مستجاب نمی‌شود؟» گفتند: برخی دعاها با وجود توسّل، مستجاب نمی‌‌شود. دلایل عدم استجابت دعا، فراوان است که به عنوان نمونه می‌توان به دلایلی همچون گناه‌کار بودن دعا کننده، یا حرام بودن غذای او اشاره کرد، امّا عدم اجابت دعا علّت دیگری هم دارد که بسیاری از افراد نسبت به آن غفلت می‌ورزند و آن علّت این است که استجابت بعضی از دعاها به مصلحت دعا کننده نیست.

ایشان افزودند: انسان وظیفه دارد دعا کند و همچنین باید توسّل را ضمیمۀ دعای خود کند و بداند که اگر استجابت دعا به مصلحت او باشد، مستجاب می‌شود و اگر مصلحت نباشد، بهتر از آنچه خواسته است به او عطا می‌کنند یا بلایی از او رفع می‌نمایند.

اصرار بر استجابت برخی دعاها، به مصلحت نیست

حضرت آیت الله مظاهری در همین باره با تاکید بر این که اصرار بر استجابت برخی دعاها، به مصلحت نیست، بیان داشتند: گاهی دعای انسان، دعای شرّ است، اما نمی فهمد و خیال می کند که دعای خیر است. مثلاً فقیر است و مرتب دعا و راز و نیاز می‌کند و پول و ثروت از خداوند می‌خواهد. اما نمی‌داند که صلاح نیست پول‌دار شود؛ برای اینکه اگر پول‌دار شود، اول کاری که می کند، ماهواره برای پسر و دخترش تهیه می‌کند، زن و دختر او بدحجاب یا بی‌حجاب می‌شوند و با افراد لاابالی رفت و آمد پیدا می‌کنند و ناخودآگاه  مسجد و نماز جماعت آنان ترک می شود.

ایشان یادآور شدند: افراد بسیاری در جامعه هستند که بر دعای خود اصرار می‌ورزند، غافل از آنکه استجابت آن دعا، موجب بدبختی آنان می‌شود. مثلاً افرادی صاحب اولاد نمی‌شوند و با نذر و نیاز فراوان، فرزندی به آنان عطا می‌شود، ولی بعد فاسد و باعث ننگ پدر و مادر و آبروریزی طائفه می شود. در مواردی هم مشاهده می‌شود که افرادی اصرار بر برخورداری از مال و ثروت می‌کنند، امّا همان تموّل، برای آنان تکبّرآور شده و از شرکت در نماز جماعت و مجالس عزاداری خودداری می‌کنند.

مرکر خبر حوزه

مطالب مرتبط :

• نشانه‌‌های شیعه از منظر آیت الله استادی
• فواید ذکر خدا و پیامبر خدا
• ضرورت مدیریت در اسلام
• سند هویت شیعه به دست امام صادق (ع)
• مؤمن دین کیست

استجابت دعاها, اقسام توسل, لزوم اخلاص, چرايی عدم استجابت برخی دعاها