درسهایی از دعای روز هفدهم ماه مبارک رمضان
حجتالاسلام والمسلمین حسن عرفان در شرح دعای هفدهمین روز از ماه ضیافت الهی به تبیین عمل صالح و دستاوردهای آن پرداخته است.
اللَّهُمَّ اهْدِنِی فِیهِ لِصَالِحِ الْأَعْمَالِ وَ اقْضِ لِی فِیهِ الْحَوَائِجَ وَ الْآمَالَ یَا مَنْ لاَ یَحْتَاجُ إِلَى التَّفْسِیرِ وَ السُّؤَالِ یَا عَالِماً بِمَا فِی صُدُورِ الْعَالَمِینَ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّاهِرِین
اى خدا در این روز مرا به اعمال صالح راهنمایى کن و حاجتها و آرزوهایم را برآورده ساز، اى کسى که نیازمند به شرح و سؤال بندگان نیستى، اى خدایى که به آنچه در قلب خلق است آگاهى.
*ارکان عمل صالح
عمل صالح، عملی است که دارای سه رکن باشد:
اولین رکن عمل صالح این است که معقول باشد. بدون تردید، چیزی که معقول نباشد، عمل صالح نیست.
«مشروع بودن» رکن دوم عمل صالح است؛ یعنی خدا و پیغمبر، نسبت به آن عمل اذن داده باشند.
سومین رکن عمل صالح این است که «بجا» باشد؛ یعنی ممکن است عملی، معقول و مشروع باشد ولی «بجا» نباشد، مثل ازدواج.
ازدواج هم معقول و هم مشروع است، ولی اگر کسی در سن جوانی ازدواج نکند و در سن شصت یا هفتادسالگی ازدواج کند، این عمل شخص، با این که معقول و مشروع است، ولی بجا نیست.
اگر انسان درخت را در زمان خاص پیوندزدن، پیوند زد، این پیوند درست و صحیح انجام شده است، ولی اگر در زمان خاص، صورت نگیرد، این پیوند بیهوده خواهد بود.
یا مثل این که کسی در غیر موقع به کسی کمک کند. با این که معقول و مشروع است،ولی به موقع نیست.
قرآن کریم بعضی از مشخصات عمل صالح را بیان نموده است، مثلاً در آیه ۱۲۰ سوره توبه در خصوص جهاد و پیروی از پیامبر (ص) میفرماید: «ذَلِکَ بِأَنَّهُمْ لاَ یُصِیبُهُمْ ظَمَأٌ وَلاَ نَصَبٌ وَلاَ مَخْمَصَةٌ فِی سَبِیلِ اللّهِ وَلاَ یَطَؤُونَ مَوْطِئًا یَغِیظُ الْکُفَّارَ وَلاَ یَنَالُونَ مِنْ عَدُوٍّ نَّیْلًا إِلاَّ کُتِبَ لَهُم بِهِ عَمَلٌ صَالِحٌ إِنَّ اللّهَ لاَ یُضِیعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِینَ»، این بدان سبب است که هیچ تشنگی، سختی و گرسنگی در راه خدا به آنان نمیرسد و در هیچ راه و زمینی به سوی میدان جنگ که دشمنان را خشمگین میکند، گام نمیگذارند و هیچ مشکلی به دشمنان نمیرسانند، مگر آن که برای آنان عمل صالح به حساب میآید.
تشنگی، سختی، گرسنگی، حرکت به سوی جهاد با دشمن و وارد کردن سختی به آنان، اگر در راه خدا باشد، همه عمل صالح محسوب میشود.
*آثار عمل صالح در کلام امیرالمؤمنین(ع)
امیرالمؤمنین در چند بیان، آثار عمل صالح را این چنین بیان میکنند:
الْمالُ وَ الْبَنُونَ زِینَةُ الْحَیاةِ الدُّنْیا وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ حَرْثُ الْآخِرَةِ؛ مال و فرزندان زینت زندگی دنیا و عمل صالح کشت روز آخرت است.
نتیجه کار خوب زن غیرمسلمان
ذوالنّون مصری زن غیرمسلمانی را دید که در زمستان، مقداری گندم در دست گرفته و آنها را برای پرندگان بیابان میریزد. از زن پرسید: « برای تو که مسلمان نیستی دانه ریختن برای پرندگان چه فایده ای دارد؟» زن گفت: « من این کار را انجام میدهم، با فایده باشد، یا نباشد.» ذوالنّون چند ماه بعد در مراسم حج همان زن را همراه مسلمانان در حال انجام دادن مراسم حج دید. زن ذوالنون را شناخت و به او گفت: «خداوند به خاطر همان گندم ها نعمت اسلام را به من عطا فرمود..» تفسیر روح البیان ج۹، ص۳۱۰
الْقَرِینُ النَّاصِحُ هُوَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ؛ عمل صالح، همراه بی غل و غشی (برای انسان) است یکی از ویژگیهای عمل صالح، همنشینی و همراهی مثبت آن با انسان است.
نماز اول وقت مصداق عمل صالح
حجتالاسلام و المسلمین هاشمی نژاد میگفت: پیرمرد مسنّی در ماه مبارک رمضان به مسجد لاله زار میآمد خیلی آدم موفقی بود، همیشه قبل از اذان توی مسجد بود. به او گفتم حاج آقا شما خیلی موفّق هستید من هر روز که مسجد می آیم می بینم شما زودتر از ما آمده اید. گفت: نه آقا من هر چه دارم از نماز اول وقت دارم. بعد گفت: من در نوجوانی به مشهد رفتم. مرحوم حاج شیخ حسن علی نخودکی باغچهای در نخودک داشت، به آنجا رفتم و ایشان را پیدا کردم و به ایشان گفتم: من سه حاجت مهم دارم دلم می خواهد هر سه تا را خدا در جوانی به من بدهد. یک چیزی یادم بدهید.
فرمودند: چه میخواهی؟ گفتم: یکی دلم میخواهد در جوانی به حج مشرّف شوم؛ چون حج در جوانی لذّت دیگری دارد.
فرمودند: نماز اوّل وقت به جماعت بخوان. گفتم: دوّمین حاجتم این است که دلم می خواهد یک همسر خوب خدا به من عنایت کند. فرمودند: نماز اول وقت به جماعت بخوان. سوم اینکه خدا کسب آبرومندی به من عنایت فرماید.
فرمودند: نماز اول وقت به جماعت بخوان.
این عملی را که ایشان فرمودند من شروع کردم و توی فاصله سه سال، هم به حج مشرّف شدم، هم زن مؤمنه و صالحه خدا به من داد و هم کسب با آبرو به من عنایت کرد. (داستان هایی ازمردان خدا- میرخلف زاده ص۵۲-۵۳)
ویژگی مهم دیگر عمل صالح سنگینی ترازوی اعمال خوب است. ثَقِّلُوا مَوَازِینَکُمْ بِالْعَمَلِ الصَّالِحِ؛ به وسیله عمل صالح، ترازوهای عمل خود را سنگین کنید. در روز قیامت عمل صالح سبب میشود که کفه اعمال خود آدم سنگینتر شود و از جهنم نجات یابد.
ویژگی دیگر عمل صالح، ورود انسان به بهشت الهی است، ثَمَنُ الْجَنَّةِ الْعَمَلُ الصَّالِحُ؛ بهای بهشت عمل صالح است.
*عنایت حضرت آیتالله بهاءالدینی به یک گنهکار
یکی از رفقا نقل کرد که در محلّ آیت الله بهاء الدینی (زمان قبل از انقلاب) یک نفر بود که خیلی آلوده بود. هر کس او را میدید از راه دیگری میرفت و از او فاصله می گرفت. ضرب المثل آلودگی و بدی بود. از آنها که به او میگویند برو آقا که آتش تو مرا نسوزاند. آقازاده آیتالله بهاءالدینی می گوید که آقا مرا صدا کرد و گفت که این پانصد تومان را به فلانی (همان فرد آلوده) بده. (همان آلوده) خیلی عجیب است آن فرد آلوده داخل محل بود و همه هم او را می شناختند. گفتم: آقا! فلانی. گفت: بله. گفتم: آقا! مگر شما نمی دانید که او چنین و چنان است. فرمود: این چیزی را که من می گویم انجام بده. پانصد تومان هم خیلی پول بود، آقا دارد امر می کند، نکند که اشتباه می کند. یک پایم می آمد و یک پای من نمی آمد، آقا! شما اشتباه نمی کنید این همان است که خیلی آلوده است. آقا گفت: اینها را هم می دانم، آن چیزی را که گفتم عمل کن. من حتّی حاضر نبودم ریخت و قیافه این آدم را ببینم، امّا آقا دستور داده بود که بروم تازه به او پانصد تومان پول بدهم. رفتم دیدم که این شخص آلوده یک ساکی در دست خودش دارد و حالت دلشکستگی دارد، غیر همیشه است، مرتّب به چپ و راست می رود. به او رسیدم و گفتم که اینجا چه کار می کنی؟ گفت: من تمام بدیهای خودم را کنار گذاشتم و ساک خودم را بستم و می خواهم به پابوس حضرت امام رضا (ع) بروم فقط لَنگِ پانصد تومان پول هستم. گفتم: بیا، آقا برای تو فرستاد. (خاطرات حجت الاسلام والمسلمین فاطمی نیا)
سود در تجارت
ویژگی دیگر عمل صالح این است که همانند تجارت سودمند، سود بسیاری را نصیب انسان میکند و در بازار عمل، انسان را از غوطهورشدن در معاصی و ورشکستگی نجات میدهد.
لَا تِجَارَةَ کَالْعَمَلِ الصَّالِحِ؛ هیچ تجارتی در سوددهی، مثل عمل صالح نیست، چون که سود آن پاینده و باقی است، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص: ۱۵۴
والسلام علیکم ورحمةالله برکاته
مطالب مرتبط :
برچسب مطلب
ارسال...
در حال بارگزاری ...