نقد‌و‌بررسی سریال مختارنامه در دانشگاه امیرکبیر

مراسم نقد و بررسی مجموعه تلویزیونی مختارنامه روز گذشته با حضور داوود میرباقری کارگردان، امین زندگانی بازیگر نقش مسلم، رضا استادی مدیر روابط عمومی پروژه، نصرالله تابش مدیر مسئول ماهنامه فیلم‌نگار و جمعی از دانشجویان دانشگاه امیرکبیر در سالن اجتماعات این دانشگاه برگزار شد.
در ابتدای این مراسم قسمت‌هایی از سریال مختارنامه به نمایش درآمد، پس از آن سرود جمهوری اسلامی ایران نواخته شد و بعد یک گروه موسیقی دانشجویی تیتراژ مختارنامه را اجرا کردند و پس از آن آیاتی از قرآن تلاوت شد.

* میرباقری: برای ساخت سریال سلمان فارسی ۵ تا ۶ سال زمان لازم است

میرباقری در ابتدای این مراسم گفت: حضورم در دانشگاه امیرکبیر یک نوستالوژی است و مرا به ساله‌ای ۵۷ و ۵۸ که در اینجا درس می‌خواندم پرتاب کرد.
وی در توضیح روند مختارنامه اظهار داشت: پیش از ساخت سریال مختارنامه مراحل تحقیقات و پژوهش سریال سلمان فارس تمام شده بود و الان اجرایش به یک پروژه تاریخی در دوران معاصر تبدیل شده است. ساخت سریال سلمان به دلایلی در مدیریت وقت سازمان صداوسیما گیر کرد و با اینکه قراردادها را هم بسته بودیم صدا و سیما عقب‌نشینی کرد و ساخت مجموعه به زمان دیگری موکول شد. سرانجام با مختار گره خوردیم و آن را ساختیم. یک ضرورت مرا وادار به انتخاب سلمان کرد و احساس می‌کردم که مباحث مربوط به خدا، جست‌وجوی خدا و ایمان به خدا بحث مهم انسان امروز است.
وی ادامه داد: چکیده جست‌وجوی سلمان در تاریخ و ایمان به عشق علی(ع) خلاصه می‌شود. در جنگ خندق پیامبر می‌فرماید این جنگ دو قهرمان دارد که قهرمان پیرش سلمان فارسی است و قهرمان جوانش حضرت علی‌(ع) است. ضمن اینکه طبق روایات سلمان جزو اهلبیت و خانواده پیامبر است.
کارگردان مجموعه تلویزیونی امام علی(ع) اظهار داشت: دوره‌ای که سرگشتگی‌های ایدئولوژیک برای من خیلی مهم بود و احساس می‌کردم نسل امروز نیز به دوره‌ای که ما طی کردیم نیاز دارد و این سرگشتگی‌ها تنها نیاز نسل جامعه ما نیست. انسان معاصر خیلی تشنه حقیقت و خداست. فکر می‌کردم این انتخاب بسیار تاثیرگذار است و می‌تواند بسیار جذاب درآید و به بخش عظیمی از سوالات ایدئولوژیک ما پاسخ بدهد.
وی افزود: مجموعه مختارنامه یک دهه مرا مشغول خود کرد و اگر سریال سلمان هم ساخته شود پنج تا شش سال حوصله و دقت می‌خواهد. امیدوارم خداوند این لطف را به من داشته باشد تا سریال سلمان فارسی را بسازم.

* میرباقری: عرفان سلمان فارسی در مختار ثقفی نیز متجلی می‌شود

به گزارش فارس، کارگردان مجموعه «مختارنامه» در ادامه مراسم و در بخش پرسش و پاسخ دانشجویان در پاسخ به سوالی پیرامون شخصیت‌های منفی سریال مختارنامه عنوان داشت: شخصیت‌های منفی که به تصویر کشیده‌ایم قدرتمند هستند و تلاشمان هم بر همین امر بوده است. اگر هم محقق نشده باشد بحث دیگری است. اشخاصی که به تاریخ شکل داده‌اند ابله نبودند و بسیار محکم بودند و با همین تیزهوشی هم توانستند مقابل افراد بزرگ تاریخ بایستند.
میرباقری همچنین در پاسخ به سؤال دیگری در باره طولانی شدن زمان ساخت سریال مختارنامه تصریح کرد: اگر ساخت مختار زمان ساختش از حد متعارف بیشتر شد برای این بود که ما تجربه کافی نداشتیم و بسیاری از بخش‌های سریال ساخت‌شان برای اولین بار اتفاق می‌افتاد. ما تجربه ساخت برخی پلا‌ن‌ها و سکانس‌ها را نداشتیم اگر در ساخت سریال سلمان برنامه‌ریزی دقیقی صورت بگیرد می‌توان این زمان فشرده کرد و با اطلاعات بیشتری به سراغ تولید برویم. مجموعه عوامل مختارنامه امروز به توانایی‌های هنری رسیده‌اند که کارهای سخت را در مدت کوتاه‌تری انجام بدهند.
به گزارش فارس، میرباقری در پاسخ به این سوال که؛ چه شد از سلمان فارسی به مختار رسید و وجه اشتراک و پیوند آنها در چه بود؟ توضیح داد: حوزه پرالتهاب تاریخی در این دوره به شدت این احساس را در من به وجود آورده بود که چه قدر حوادث تاریخی مختار با این زمان شبیه است و در اینجا بود که قلاب من گیر کرد. اینکه دولتی تازه براساس آرمانی شکل می‌گیرد و حکومتی تشکیل می‌دهد و دوره‌ای طول می‌کشد تا آسیب‌شناسی کنیم مورد توجه من بود و این عمده‌ترین محور اتصال من با مختار بود. ضمن اینکه در ابعاد فکری و شخصیتی شباهت‌هایی با سلمان فارسی داشت که در قسمت‌های بعدی آن را می‌بینید و در حقیقت عرفان سلمان در مختار نیز متجلی می‌شود. امیدوارم امروز احساسی که من داشتم و تحقیق و تلاشی که کردیم در حد آبرومندانه‌ای منتقل شده باشد و ما را با معارف شیعی خودمان بیشتر آشنا کند.
در بخش دیگری از این مراسم دانشجویی در باره افت و خیز دیالوگ‌ها از میرباقری سؤال شد که وی در پاسخ گفت: زبان سینما نه زبان تاریخ است و نه ادبیات. سینما زبان سینماست و شما برای یک بار می‌توانید تمام آن چیزی که در ذهن مؤلف وجود دارد منتقل کنید اگر قرار بود که من متن را به سمت ادبیات ببرم که نگارش دیالوگ‌ها به سمت دیگری می‌رفت. ما باید از این سردرگمی و سرگشتگی درباره زبان بیرون بیاییم. دنیا این مسیر را به سمت و سوی دیگری می‌برد ما چرا باید در این حوزه گیر کنیم؟ قهرمانه‌ای ما باید ساده و جذاب حرف بزنند. این ایده در نظر من در ارتباط با زبان است.

* میرباقری: مختارنامه فقط برای شیعیان ساخته نشده است

میرباقری در ادامه این مراسم ضمن توضیح درباره بحث پرچم سران قبایل عرب که به اشتباه پرچم ایران قلمداد شد و گلایه از پرداخت تلویزیون به این مسئله به سؤالی پیرامون وجود صحنه‌های خشن در سریال پاسخ داد و گفت: فکر نکنید که این مساله یک نوع سلیقه است! فکر نکنید سریال برای گروهی خاص و شرایط خاصی ساخته شده بلکه هر کسی هم که شیعه نیست باید بتواند کار را ببیند. ما تا کی باید در پروژه‌هایمان خودی و غیرخودی کنیم و آن را برای خودی‌ها پخش کنیم؟ ما می‌خواهیم کار را طوری بسازیم که مخاطبانی هم که مثل ما فکر می‌کنند برایشان جذاب باشد.
وی ادامه داد: اگر امروز مختار را دوباره بسازم خیلی از قسمت‌ها را جور دیگری می‌ساختم. ما آن زمان فکر می‌کردیم آنچه که می‌سازیم بیشتر مورد علاقه و فهم مخاطب قرار می‌گیرد. عمدی در خشن نشان دادن کار نبوده و تلاش کردیم کلیت سریال خوب باشد. در تاریخ مختار را خشن و خونریز به ما نشان دادند ولی ما سعی کردیم که از این مسائل پرهیز کنیم چون واقعی نبوده است. ضمن اینکه در سریال مختارنامه نیز به صحنه‌های خشن‌تر می‌رسیم مانند جاهایی که ایرانیان را قتل عام می‌کردند و من باید این حس‌ها را منتقل می‌کردم.
به گزارش فارس، در بخش دیگری از مراسم، دانشجویی درباره میزان الگوبرداری سریال مختارنامه از فیلم سینمایی «محمد رسول‌الله» پرسید که میرباقری پاسخ داد: من در مختار ۸ جنگ عظیم را بازسازی کردم در حالی که تا جایی که یادم هست در فیلم محمد رسول‌الله دو جنگ احد و بدر به شکل محدودی ساخته شده است.
میرباقری همچنین در پاسخ به سوالی با این مضمون که دانشجویان چه کمکی می‌توانند در عرصه فیلم‌سازی به شما کنند، اظهار داشت: کار هنر را به خود هنرمندان واگذار کنی.د دانشجویان وظیفه دیگری دارند ضمن اینکه دانشگاه هنر دانشجویانی در این زمینه تربیت می‌کند که جاهای خالی را جبران می‌کنند.

* میرباقری: فکر نمی‌کنم پخش قسمت‌های مربوط به حضرت ابوالفضل(ع) ممکن شود

کارگردان سریال مختارنامه درباره سرنوشت پخش صحنه‌های مربوط به حضرت ابوالفضل(ع) نیز گفت: کسی هنوز به ما پاسخی نداده و در این رابطه متاسفانه یک جریان درست کرده‌اند. عاشوار نقطه اوجی دارد که حضرت ابوالفضل(ع) است. این بخش‌ها ساخته شده و ۱۲ دقیقه زمان دارد آن هم با همه جزئیاتش ولی فعلاً پخش آن مقدور نیست. به دلیل تصمیم مدیران صدا و سیما و با بیانیه‌ای که یکی از مراجع داد؛ شرایطی پیش آمد که باب گفت‌وگو و تعامل را بست. من نمی‌دانم چطور می‌توان آن حرف‌ها را جمع کرد؟!
وی ادامه داد: در این شرایط مشکل را من نمی‌توانم حل کنم من اگر خودم به این بخش‌ها اعتقاد نداشتم که آنها را نمی‌ساختم و اینقدر برایشان زحمت نمی‌کشیدم. کل این بخش‌ها ۱۲ دقیقه زمان دارد که حدود یک ماه از من وقت گرفت و با سختی و مرارت بسیاری همراه بود. بازی با یک دست و مشک در دهان از لحاظ تکنیکی کار بسیار سختی بود. اگر ما می‌دانستیم که در آینده پخش این بخش‌ها با مشکل مواجه می‌شود این بخش از عاشورا را به شکل دیگری تصویر می‌کردیم. در این باره هنوز به نتیجه‌ای نرسیده‌ایم و فکر نمی‌کنم این قضیه به نتیجه برسد.
به گزارش فارس، میرباقری با بیان اینکه تناقض جدی در حوادث مختارنامه و مکتوبات تاریخی وجود ندارد، در باره موسیقی سریال عنوان داشت: موسیقی سریال با نظر من ساخته شد. ۶ بار آقای توسلی را وادار کردم که تیتراژها را بسازد و بعد از آن به ساختار موسیقی رضایت دادم. من در مجموع از آنچه اتفاق می‌افتد راضی هستم. تنها جاهایی از موسیقی به دلیل اینکه یک هفته بیشتر برای آماده‌سازی وقت نداشتیم تنبل می‌شد، به همین دلیل بهزاد عبدی هم به جمع اضافه شد و این روزها موسیقی بهتری به لحاظ جزئیات در سریال می‌شنویم.
همچنین میرباقری درباره اینکه چرا درباره اسطوره‌های ایرانی سریال نمی‌سازید، تاکید کرد: من ایده‌های بسیاری برای ساخت شاهنامه در ذهن دارم ولی تا به حال موفق به ساخت آن نشده‌ام.
این کارگردان درباره نوع کشته‌شدن آدم‌ها و مجازاتشان توسط مختار نیز توضیح داد: نوع کشته‌شدن آدم‌ها در روایت‌ها همین‌طور است ولی اگر نتوانستم آن‌طور دربیاورم که دلتان خنک شود، ایراد از من است.
وی ادامه داد: صحنه نبرد مختار و حرمله یکی از قوی‌ترین صحنه‌های مختارنامه است و تکنیک نیست بلکه اجرا شده است. مختار بیشتر یک «لیدر» دیده شده است تا یک «جنگجو».

* زندگانی: آرزویم بازی در نقش سلمان فارسی است

به گزارش خبرنگار رادیو و تلویزیون فارس، امین زندگانی در بخش‌هایی از مراسم نقد و بررسی سریال مختارنامه در دانشگاه امیرکبیر درباره نقش «مسلم» گفت: من از این نقش می‌ترسیدم چون ذهنیت بیننده نسبت به مسلم‌بن عقیل ذهنیت پاکی است و به تعداد افراد شیعه تصویر پاکی از او وجود دارد. من تلاش کردم خدشه‌ای به این نقش وارد نشود چون با ایفای نقش‌های اینچنینی بازیگر خودزنی می‌کند و اگر کار خوب از آب در نیاید سینما و بازیگری را از خود دور می‌کند من تلاشم این بود که چنین اتفاقی برایم نیفتد.
وی ادامه داد: خداوند برای ایفای نقش‌هایم دوستم دارد. اولین بار ۳ پلان در سریال «امام علی(ع)» برای آقای میرباقری بازی کردم پس از آن در «معصومیت از دست رفته» و در آخر با مختارنامه همکاری داشتم. امیدوارم و آرزویم این است که در سریال «سلمان فارسی» نیز باشم ضمن اینکه بتوانم نقش سلمان را بازی کنم.
وی در ادامه به ذکر خاطره‌ای پیرامون بازیگر نقش «حیدر» پسر کیان پرداخت و داستان غرق شدن در حوض مسجد کوفه و نجات این کودک را بیان کرد.
زندگانی اظهار داشت: کار در چنین موضوعات و ژانرهایی امواج مقدس خود را دارد و عده بسیاری سر این سفره معنوی نشسته‌اند.

* استادی: امیدوارم بخش‌های مربوط به حضرت ابوالفضل(ع) پخش شود

رضا استادی، مدیر روابط عمومی پروژه مختارنامه درباره غیبت فریبرز عرب‌نیا در این مراسم گفت: بعد از پایان فیلمبرداری ارتباط ما با بازیگران قطع شده است و دوستان هر کدام سر کار دیگری هستند. آقای عرب‌نیا نیز در حال بازی در پروژه دیگری است.
وی ادامه داد: ما سعی کردیم شبهاتی را که برای مخاطبان پیش می‌آید به‌طور مستدل در خود سریال پاسخ بدهیم.
وی ادامه داد: یکی از آرزوهایم پخش بخش‌های مربوط به حضرت ابوالفضل(ع) است و پیشنهاد می‌کنم اینکه آیا این صحنه‌ها پخش شود یا خیر را از سوی مردم به رأی بگذاریم.
به گزارش فارس نصرالله تابش نیز در این مراسم گفت: خدا را شکر می‌کنم که در دوره‌ای زندگی می‌کنم که مختار ساخته شده و امیدوارم آقای میرباقری سریال سلمان هم بسازد. هر کسی با اولیای خدا کار کند ما را مدیون خود کرده است.