آیت الله تبریزی در کلام بزرگان و علماء
آیت الله سبحانى (حفظه الله) فرمودند:
ایشان یکى از فقهایى بودند که علاوه بر تبحر کامل در فقه، نسبت به روایات و اقوال مختلف به خوبى اشراف داشتند و به ائمه و اهل بیت(علیهم السلام) نیز ابراز ارادت و علاقه وافر میکردند. آیت الله میرزا جواد تبریزى(قدس سره) در حقیقت، علم و عمل را با یکدیگر عجین کرده بودند، و خدمات معظم له از نظر تدریس چه در حوزه علمیه نجف و چه در حوزه علمیه قم بسیار چشمگیر بود و آثار فقهى به یادگار مانده و شاگردان فاضلشان، بیانگر عظمت روحى و مقام بزرگ ایشان است. ایشان(رحمه الله)از بعد اخلاقى، زهد و تواضع را به هم آمیخته و بسیار اهل مطالعه و از لحاظ علمى کاملاً ممتاز بودند. نه تنها ارزش فقیه بسیار بالا است، بلکه مسئولیت او نیز بسیار دشوار و مهم است، و در واقع میتوان گفت: غیر از فقها کسى نمى تواند اسلام را حفظ کند.
آیت الله استادى:
آن مرجع عالى قدر، شخصیتى به تمام معنا با تواضع داشتند و این صفتى است که هر انسان کاملى باید داشته باشد. تواضع، خصلتى است که رسول گرامى اسلام(صلى الله علیه وآله)براى علما برشمرده اند و این خصلت به وضوح در آیت الله العظمى تبریزى(قدس سره)ملاحظه میشد.
حجت الاسلام والمسلمین نظرى منفرد:
عبادت، زهد و دیگر صفات نیکو جزء ارزش ها هستند، اما ارزش کامل نیستند. انسان وقتى انسان ربانى میشود که عبادت و زهد را با علم همراه کند. انبیاء(علیهم السلام) سفیران الهى هستند که راه رسیدن به ارزش ها را نشان میدهند. فقها هم حججى هستند که بعد از انبیاء و ائمه(علیهم السلام) مکمل عقول انسانى و حجت بیرونى خدا هستند. وى با استناد به حدیث پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله) فرمودند: «انما العلم ثلاثة آیة محکمة، أو فریضة عادلة وسنة قائمة» . عقاید، اخلاق و احکام علوم اصلى هستند که باید مورد توجه باشند و مهم ترین وظیفه حوزه هاى علمیه، خوب آموختن و خوب تعلیم دادن علوم است و میرزاى تبریزى(قدس سره) به بهترین وجه آن را اداء نمود. رحلت فقیهى مثل ایشان، ضربه بزرگى بر حوزه و امت اسلامى است. ایشان بعد از اتمام درس با وجود خستگى، با بردبارى در منزل مینشستند و به سؤالات طلاب پاسخ میگفتند و دلسوز اسلام بودند. به آن چه که رسیده بودند عامل بودند. اهل بکاء و مدافع حریم اهل بیت(علیهم السلام) بودند. آن قدر به تعلیم و تدریس اهمیت میدادند که حتى روزى که مادرشان از دنیا رفت، درس را تعطیل نکردند. در جلسات علمى که در محضرشان تشکیل میگردد، هر فرع علمى که مطرح میشد روایت آن را از حفظ بودند و با استناد به آن سخن میگفتند.
حوزه هاى علمیه باید از شخصیت و منش آن عالم ربانى درس بگیرند.
حجت الاسلام والمسلمین آل طه:
آیت الله العظمى تبریزى(قدس سره)فقیهى فاضل، متقى، متواضع و مرجعى عظیم الشأن براى جهان تشیع بود و با تواضع مثال زدنى در برابر شاگردان، عمر شریف خود را در راه تربیت در حوزه دین سپرى کرد. روحانیون و حوزه هاى علمیه باید از شخصیت و منش آن عالم ربانى درس عبرت بگیرند. دنیا هنوز مفهوم مرجعیّت شیعى را نفهمیده است.
حجت الاسلام محمودى بهبهانى:
دنیاى امروز مدعى تخصص و رجوع به متخصص هر موضوعى است که دین نیز یکى از این موضوعات است. متخصص دین در مرحله اول خداست و بعد انبیاء و ائمه(علیهم السلام) به امر او متخصصص دین اند. در زمان غیبت کبرى طبق روایات، فقها این وظیفه را بر عهده دارند. میرزاى تبریزى(قدس سره) آن طور که خودشان فرمودند: تعطیلى نداشتند. گاهى شب ها مشغول مطالعه میشدند و زمانى از مطالعه دست میکشیدند که صداى اذان صبح را میشنیدند. علاوه بر درس عمومى، درس خصوصى داشتند که هر روز دایر بود. با وجود تدریس، بحث و مراجعات مردمى، ده ها تألیف دارند.
در زمان جنگ به ایشان پیشنهاد شد جاى دیگرى بروند، قبول نکردند. حتى پیشنهاد ساخت سنگر را هم رد کردند. تواضع در برابر شاگردان و بى اعتنایى به دنیا از دیگر ویژگى هاى ایشان بود. براى مشهد رفتن پول نداشت، ولى به هیچ وجه از سهم امام استفاده نکرد. از نظر اخلاقى هم به مصداق «کونوا دعاة للناس بالخیر بغیر السنتکم لیروا منکم الاجتهاد والصدق والورع» آن طور که فرمودند: هیچ کس را نصیحت نمى کردند، مگر این که خودشان قبلاً به آن عمل میکردند، سال ۱۳۵۵ رژیم بعثى عراق ایشان را از عراق اخراج کرد و به قم فرستاد. سى سال در قم بودند و تعداد زیادى مجتهد و عالم فاضل تربیت کردند. با آن مقام علمى که داشتند، آن قدر دل باخته اهل بیت(علیهم السلام) بودند که در روز شهادت حضرت فاطمه زهرا(علیها السلام) با پاى برهنه و پیاده به حرم حضرت فاطمه معصومه(علیها السلام)مى آمدند و در سایه زحمت ایشان و سایر علما، روز شهادت حضرت زهرا(علیها السلام) تعطیل رسمى شد. این ویژگى ها باعث شد که آن تشییع و تجلیل بى سابقه از ایشان صورت گیرد.
حجت الاسلام والمسلمین حسینى بوشهرى:
انسان هاى مؤمن و عالمان دین در پیشگاه حق از درجات ممتازى برخوردارند. علم و دانش آن قدر ارزش دارد که اولین خواهش حضرت ابراهیم(علیه السلام) از خدا، بعد از دعوت قومش به حق این بود: (رَبِّ هَبْ لِی حُکْماً وَأَلْحِقْنِی بِالصَّالِحِینَ) . مرحوم راغب اصفهانى در مفردات گفته (حکم و حکمت) از یک ریشه و به این معنى است که خدایا مرا از طریق آگاهى و دانش به حق برسان. یعنى به گونه اى باشم که چهره باطل را در هر لباسى تشخیص دهم. راه رسیدن به حق، آگاهى، علم و دانش است. پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله) نیز در تجلیل از عالم میفرمایند: «من اکرم عالماً فقد اکرمنى ومن اکرمنى فقد اکرم الله ومن اکرم الله فمصیره الى الجنة» . انسان هایى که عمل صالح انجام میدهند و در مقابل ذات بارى تعالى خاضع و تسلیم اند و به وعده هایى که خدا داده اطمینان دارند، جایگاه آنها بهشت است. ویژگى دیگر تقواست که راه را به سوى انسان باز میکند و نورانیتى به او میدهد که حقایق پیش او ظاهر و آشکار شود و این ویژگى هاى والا منطبق بر میرزاى تبریزى(قدس سره)است. ایشان ۶۲ سال از عمر ۸۰ ساله خود را در درس، بحث، تدریس و تحقیق در دو حوزه بزرگ نجف و قم سپرى کرد. در قم از خصّیصین آیت الله العظمى بروجردى(قدس سره) و مورد اعتماد ایشان بود، به نحوى که آیت الله العظمى بروجردى(قدس سره) مسئولیت امتحانات حوزه را به ایشان سپرده بود. در نجف نیز از شاگردان برجسته آیت الله العظمى خویى(رحمه الله) به شمار میرفت تا آنجا که ایشان فرموده بودند: جواد آقا، فاضل و مجتهد مطلق است. ممکن است بسیارى از مردم قم با این مرجع بزرگوار برخورد کرده باشند، اما ایشان را نشناخته باشند. یکى، دو ساعت قبل از اذان صبح با پاى پیاده از خانه حرکت میکردند و در خیابان ها قدم میزدند. ایشان خانه هاى مستمندان را در نظر میگرفتند و با تأسى به سیره اهل بیت(علیهم السلام)، با دست خود مایحتاج آنها را میبردند. ویژگى دیگر ایشان تواضع با شاگردان بود. وقتشان را در اختیار شاگردان قرار داده بودند تا سؤالاتشان را بپرسند علاوه بر درس عمومى، درس خصوصى نیز داشتند تا مجتهد تربیت کنند. در ایام فاطمیه سیماى زیباى این عالم ربانى را مشاهده میکردیم که با پاى برهنه عزادارى میکرد، وقتى نام مبارک امام حسین و حضرت زهرا(علیها السلام) برده میشد، از دیدگانش سیل اشک جارى میگشت. در منزلشان مرتب مجلس روضه بر پا میکردند و کسى جرأت نداشت پیش ایشان بر حریم اهل بیت(علیهم السلام)تحدّى کند. آیت الله تبریزى(قدس سره) عاشق اهل بیت(علیهم السلام) بودند; و من تردیدى ندارم در شب اول قبر، حضرات معصومین(علیهم السلام) با پیام حضرت فاطمه زهرا(علیها السلام) به دیدن ایشان آمده اند. رحلت فقیهى مثل ایشان، ضربه بزرگى بر حوزه و امت اسلامى است.
حجت الاسلام والمسلمین شب زنده دار،
برخوردارى از اساتید مبرز در کنار سعى و تلاش فراوان و تداوم در تدریس سطح و خارج در سالیان متمادى و شوق اکید در تألیف و تحقیق باعث شده بود تا آن عالم ربانى از پختگى بالایى در اصول و فقه برخوردار باشند. ایشان در نجف از شاگردان مرحوم آیت الله العظمى خویى(قدس سره)به شمار میرفتند. البته در قم نیز سالیانى در درس آیات عظام بروجردى(رحمه الله) و حجت کوه کمره اى (رحمه الله) شرکت کردند، ولى قوت علمى و برازندگى ایشان مربوط به همان دوران نجف اشرف بود. فهم عرفى، از شاخصه هاى مهم در فقه است و حضرت آیت الله تبریزى(قدس سره) نیز از این شاخصه بهره مند بودند، على رغم برخوردارى از مباحث عقلى و صاحب نظر بودن در مباحث عمیق اصولى که قسمتى از آنها مباحث فکرى و عقلى است، فهم عرفى ایشان نیز در حد بالائى بود که از ویژگى هاى بارز آیت الله العظمى تبریزى(قدس سره) در فقاهت به شمار میرفت. فهم معانى احادیث و فقه الحدیث از برجستگى هاى دیگر این بزرگوار در کنار سایر ویژگى هاى ممتاز ایشان بود. از حافظه خوبى برخوردار بودند و همین حضور ذهن خوب نسبت به روایات، ادلّه و مباحث فقهى و اصولى، از ایشان یک فقیه حاضر جواب ساخته بود. در توضیح المسائل و غوامض علوم حوزوى (فقه و اصول) توانمند و در ارائه رأى و نظرات خود خوش سلیقه بودند. از جمله نعمت هایى که خداوند به ایشان عنایت کرده بود، خلق و خوى متواضعانه، پدرانه و صمیمانه بود. روحیه طلبه پرورى، به فکر طلبه بودن، انصاف در بحث و تجلیل از اساتید، از دیگر خصوصیات اخلاقى ایشان بود. علاقمندى ایشان به اهل بیت(علیهم السلام)نیز صحنه هاى زیبایى را خلق کرده بود، حضورشان با پاى پیاده و برهنه در مراسم عزادارى و دسته هاى سینه زنى شهادت حضرت زهرا(علیها السلام)، در زنده نگه داشتن خاطره مظلومیت حضرت صدیقه طاهره(علیها السلام) نقش فراوانى ایفا کرد. این مرجع بزرگوار واقعاً سدى در مقابل اشاعه شبهات و افکار مسموم در جامعه بودند; بسیارى مواقع با نوشتن نامه، از انتشار مطالب غیر صحیح جلوگیرى میکردند. ایشان با قلم، بیان و موضع گیرى عالمانه خود، به مبارزه سلبى و اثباتى در جلوگیرى از هجمه ها و کج سلیقگى هاى معاندین و کسانى که در لباس علم و استدلالات مغالطه آمیز حرف هایى را علیه مذهب مطرح میکردند، اداء وظیفه مینمودند.
«إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَیَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدّاً»
خطیب شهیر، حجت الاسلام والمسلمین آل طاها در مجلس ختم فقیه مقدس، میرزاى تبریزى(قدس سره) را اینگونه معرفى کردند:
میرزاى تبریزى(قدس سره) مصداق بارز و اتم آیه شریفه «۹۵»، سوره مریم بودند: (إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَیَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدّاً) همانا آنان که به خدا ایمان آوردند و نیکوکار شدند خداى رحمت، آنها را محبوب میگرداند.
میرزاى تبریزى(قدس سره) در قلوب کسانى که ایشان را میشناختند واقعاً محبوب بود، علت آن رفتار و منش عالى و منحصر به فرد ایشان بود. مرحوم میرزا(قدس سره) علاوه بر جهات علمى که به استوانه حوزه معروف بودند، داراى صفاتى بودند که متدینین از آن الگو میگرفتند و به وجود ایشان دلگرم بودند.
خداوند متعال عزتى به این مرجع عالى قدر داده بود که تشییع جنازه او گویاى آن عظمت بود. میرزاى تبریزى(قدس سره) علاوه بر تلاش براى نشر معارف و علوم اهل بیت(علیهم السلام)در ولاى آنان میسوختند و تا زنده بودند، اجازه نمى دادند کسى شبهه اى را عمداً مطرح کند؛ سریع موضع میگرفتند و شبهه را بدون جواب نمى گذاشت. امروز فقدان آن عالم ربانى به وضوح مشهود است و هنوز آن حرکت الهى در ایام شهادت حضرت فاطمه زهرا(علیها السلام) بر روى زمین گرم با پاى برهنه، در یادها زنده است و اثر خود را دارد. با موضع صریح و شجاعانه اى که داشتند یکى از بزرگ ترین شخصیت علمى مدافع حریم اهل بیت(علیهم السلام) در دوران خود شده بودند؛ هم در معارف آل محمد(صلى الله علیه وآله) شبانه روز تلاش میکرد و هم در ولایت و محبت اهل بیت(علیهم السلام)مى سوختند. ایشان در طول مرجعیت با برکت خویش انقلابى در میان ارادتمندان اهل بیت(علیهم السلام) ایجاد نمودند. یادش گرامى و راهش پر رهرو باد.
مطالب مرتبط :
برچسب مطلب
ارسال...
در حال بارگزاری ...