تاثیر کامپیوتر در فهم قرآن
اشاره
دائره المعارف قرآن هلند،سال گذشته در شهر«لیدن»منتشر شد و به خاطر نویسندگان مشهوری که با آن همکاری کرده بودند،به سرعت در محافل علمیقرآن شهرت و اعتبار یافت.یکی از مقالات جالب توجه این دائره المعارف،مقاله( Computer andthe Quran)است که به بررسی تأثیر نسخه های الکترونیکی قرآن بر چگونگی استفاده و فهم این کتاب آسمانی پرداخته است.نویسنده پس از معرفی اجمالی اطلاعات عرضه شده بر روی لوحهای فشرده و سایتهای اینترنتی،به بررسی فواید و کارکردهای آنها می پردازد.خلاصه این مقاله تقدیم می شود.
لوحهای فشرده،آموزش مفاهیم قرآن و تلفظ آن را آسانتر کرده است و امکان جست و جوی لفظی در قرآن را فراهم آورده است و کتب مرجعی را که مورد نیاز سخنرانان و خطباست،به راحتی در اختیار آنان قرار می دهد.پایگاههای اینترنتی رایج ترین ترجمه های قرآن را در دسترس علاقه مندان قرار می دهند و انبوهی از مقالات و کتب قرآنی را در اختیار کاربران می گذارند.اما آنچه ار اهمیت بیشتری برخوردار است،تأثیری است که این رسانه در چگونگی استفاده و فهم قرآن می تواند داشته باشد.این تأثیر از سه جهت قابل بررسیاست:
۱٫ارائه تفسیرهای نوین قرآن
تفسیر قرآن،یکی از علومی است که به خاطر تهمیت ویژه آن همیشه توسط تعداد خاصی از دانشمندان برجسته مسلمان صورت می گرفته است،در حالی که با گسترش دامنه استفاده از اینترنت و سهولت ارائه اطلاعات در آن،زمینه انتشار دیدگاههای تفسیری متفاوت و احیاناً انحرافی فراهم می آید.در حال حاضر،یک جست و جوی اینترنتی در زمینه موضوعات قرآنی، قریب ۰۰۰/۱۰ مورد به دست می دهد که ساده ترین مطالب همچون «روش اسلام آوردن»تا کفرآمیزترین مباحث مانند«تناقضات قرآن»را شامل می شود.پایگاههای اینترنتی،تفاسیر و برداشتهای قرآنی را نه تنها از دیدگاه دانشمندان معتبر و مذاهب شناخته شده و اسلامی منتشر می کنند،بلکه به همان اندازه،نظرات گروهها و افراد منحرف و فرقه های باطل همچون «احمدیه»و «بهائیه»را نیز ترویج می دهند.
در اینترنت،دانشمندان یا مسؤلانی وجود ندارد که بر پایگاهها نظارت نموده،آنها را سانسور و یا جلوی انتشار آنها را بگیرند،در حالی که اگر نویسنده منحرف درصدد چاپ این مطالب باشند،با دهها مانع قانونی و مخالفت عمومی مواجه می شوند.بنابراین،با کمک اینترنت و فرارسانه گرچه امکان ارائه مفاهیم قرآنی در سطحی گسترده تر فراهم آمده است،اما به همان میزان نیز زمینه انحراف به وجود می آید.
۲٫حفاظت از نسخه های خطی قدیمی
نسخه های خطی قدیمی منحصر به فرد زیادی از قرآن در موزه ها و کتابخانه های دینی وجود دارد که یا از دسترس پژوهشگران دور مانده و یا به خاطر استفاده زیاد،در معرض فرسودگی هستند.اما با پیشرفتهای جدید به راحتی می توان این نسخه های ارزشمند را به صورت الکترونیکی نگهداری کرد و ضمن محافظت از حقوق انحصاری یا حق مالکیت معنوی این آثار،آنها را از بلایای طبیعی و فرسودگی نجات داد و به راحتی در اختیار علاقه مندان قرار داد.علاوه بر این،نگهداری و توزیع نسخه های دیجتالی این مکان را به هر کس می دهد که به نسخه اصلی دسترسی پیدا کرده،روی آن مطالعه کند و به جای اعتماد کردن به گزارش یک محقق در بررسی اصالت اثر،بر تجربه های شخصی خود تکیه کند.
۳٫ساماندهی تحقیقات جدید قرآنی
کامپیوترها نشان داده اند که ابزارهای فوق العاده مفید و پیشرفته ای برای تجدید و ترکیب متون و ارائه پژوهشهای نوین هستند.با استفاده از کامپیوتر می توان ویژگیهای سبک شناسی،دستور زبانی و واژگانی را کشف و با هم مقایسه کرد.یکی از معروف ترین پژوهشهای قرآنی که با استفاده از کامپیوتر شکل گرفته است،نقدشناسی رشاد خلیفه درباره تعداد کلمات و حروف قرآن است.او ثابت کرد که فراوانی بسیاری از کلمات قرآن،مضربی از عدد ۱۹ است.افراد دیگر نیز سعی کرده اند تا تجزیه و ترکیب متن قرآن را با کمک کامپیوتر انجام دهند.در چنین پژوهشهایی علاوه بر متن قرآن،به فهرست کاملی از مشتقات کلمات و ریشه آنها نیاز است و این همان چیزی است که بسیاری از نرم افزارهای قرآنی به راحتی در اختیار کاربران قرار می دهند.این برنامه ها،عباراتی را که مشتمل بر واژه های مورد نظر باشند،به سرعت جست و جو کرده و ارائه می دهند.با استفاده از نمودار توزیعی می توان فراوانی تکرار یک واژه و میزان هماهنگی و ارتباط کلمات را با یکدیگر کشف کرد و بدین سان بسیاری از حوزه های پژوهش نشده را مورد کاوش قرار داد.
آنچه گفته شد فقط بخش اندکی از خدمات کامپیوتری است که می تواند به پژوهشهای قرآنی ارائه دهد،اما با وجود سرعت نوآوریهای فنی،خواننده باید به خاطر داشته باشد که این مقاله تنها می تواند پیشرفتهایی را مورد توجخ قرار دهد که در زمان تألیف آن در دسترس بوده است.
منبع:ماهنامه قرآنی،آموزشی نسیم وحی (شماره اول)
مطالب مرتبط :
برچسب مطلب
ارسال...
در حال بارگزاری ...